Trí tuệ cảm xúc của trẻ nhỏ: Đừng bỏ phí tài năng của con mình

Trong những năm gần đây khái niệm “Trí tuệ cảm xúc” được nhắc đến khá nhiều. Thậm chí nhiều người còn tin rằng trí tuệ cảm xúc là yếu tố quyết định đến hạnh phúc, đến thành công và cả các mối quan hệ trong cuộc sống. Như vậy thì trí tuệ cảm xúc là gì và nó ảnh hưởng thế nào đến sự phát triển của mỗi người? Có thể rèn luyện được trí tuệ cảm xúc của bản thân hay không? Chúng ta hãy lần lượt giải đáp các thắc mắc ấy thông qua bài viết sau đây nhé.

Trí tuệ cảm xúc là gì?

Ắt hẳn rằng bất cứ ai trong số chúng ta cũng biết đến và yêu quý một người sở hữu khả năng kiểm soát cảm xúc một cách hoàn hảo. Những người này luôn tỏ ra điềm đạm, không bao giờ giận dữ ngay cả trong những tình huống xấu nhất, thay vào đó thì họ luôn biết cách nhìn nhận vấn đề và đưa ra giải pháp tối ưu. Họ chính là những người luôn có cái nhìn bao quát lên chính bản thân mình, sẵn lòng lắng nghe những lời phê bình, lời phàn nàn để phát triển bản thân mình hơn nữa. Đó là những người có trí tuệ cảm xúc cao, và một khi đã có thể hiểu xo bản thân mình thì họ cũng có thể dễ dàng thấu hiểu cảm xúc của những người khác.

Trí tuệ cảm xúc hay trí tuệ xúc cảm (emotional intelligence – EI) thường được dùng dưới hàm nghĩa nói đến chỉ số cảm xúc (emotional intelligence quotient – EQ) của mỗi người. Chỉ số nói trên mô tả khả năng, năng lực và kỹ năng (trong trường hợp mô hình tính cách về trí tuệ xúc cảm) hoặc khả năng tự nhận thức để tự xác định, đánh giá cũng như điều tiết cảm xúc của chính mỗi người và của người khác, của những nhóm cảm xúc.

Chúng ta có thể hiểu đơn giản rằng trí tuệ cảm xúc chính là khả năng nhận dạng các loại cảm xúc, hiểu được ý nghĩa của các cảm xúc này, đồng thời hiểu được tác động mà cảm xúc gây ra lên những người xung quanh. Ngoài việc thấu hiểu bản thân, trí tuệ cảm xúc còn bao gồm cả việc nhận thức được cảm xúc của người khác bởi lẽ chỉ khi biết được những người xung quanh đang cảm thấy gì thì bạn mới có thể kiểm soát những mối quan hệ với họ hiệu quả hơn.

Những người giàu về trí tuệ cảm xúc khá dễ thành công  trong cuộc sống vì họ có khả năng khiến người xung quanh cảm thấy dễ chịu và muốn tiếp xúc nhiều hơn. Có thể nhận thấy điều này qua một vài dấu hiệu như mọi người thường rất nhiệt tình khi người có EI cao nhờ giúp đỡ, thường trả lời email ngay khi email đó được gửi từ một người có EI cao, vv… Chính vì vậy mà cuộc sống của những ai may mắn sở hữu trí tuệ cảm xúc cao cũng dễ chịu hơn hẳn những người hay cáu gắt, bực bội.

Đặc điểm của trí tuệ cảm xúc.

Theo nhà tâm lý học người Hoa Kỳ Daniel Goleman thì trí tuệ cảm xúc thường được biểu hiện thông qua 5 đặc điểm như sau:

  • Hiểu rõ bản thân: Người giàu trí tuệ cảm xúc hiểu rất rõ cảm xúc của bản thân và không bao giờ chịu khuất phục trước những cảm xúc ấy. Đồng thời thì họ cũng khá nghiêm khắc mỗi khi cần đánh giá bản thân. Họ biết chính xác đâu là ưu điểm và đâu là khuyết điểm của mình để lên kế hoạch phát huy hoặc khắc phục hiệu quả. Nhờ khả năng này mà người giàu trí tuệ cảm xúc làm việc rất hiệu quả và rất được trọng dụng, có nhiều cơ hội thăng tiến.
  • Biết cách kiểm soát bản thân: Người có trí tuệ cảm xúc cao thường biết cách chế  ngự bản thân mình, không để mình nảy sinh lòng ghen tị hoặc tức giận một cách thái quá. Họ luôn biết cách cân nhắc, biết cách cẩn trọng khi đưa ra một quyết định nào đó. Nhờ khả năng kiểm soát bản thân này mà suy nghĩ của người sở hữu EI cao luôn được đánh giá là chín chắn, có tính thích ứng cao, rất chính trực nhưng vẫn có thể dễ dàng nói “Không” trong trường hợp cần thiết.
  • Giàu lòng nhiệt huyết: Người sở hữu EI cao có khả năng làm việc một cách tận tụy, cống hiến hết khả năng của mình nên hiệu suất công việc của họ là rất cao. Nhờ có tầm nhìn bao quát mà họ có thể chấp nhận hy sinh thành quả trước mắt để hướng tới thành công bền vững về sau. Người giàu trí tuệ cảm xúc cũng rất thích được thử thách để tìm ra giải pháp hiệu quả khi làm việc.
  • Giàu lòng cảm thông: Cảm thông chính là khả năng hiểu được nhu cầu, ước muốn cũng như quan điểm của những người sống xung quanh. Chính vì vậy mà những ai biết cảm thông thường khá giỏi nắm bắt tâm lý của người khác, kể cả những điều tưởng chừng khó nhận biết nhất. Người giàu lòng cảm thông thường xuyên lắng nghe, biết cách thiết lập mối quan hệ bền vững và chân thành với mọi người. Họ cũng rất được lòng nhờ sự cởi mở của bản thân mình. Biết cảm thông được xem là thành tố quan trọng thứ nhì trong trí tuệ cảm xúc.
  • Khả năng giao tiếp: Người có trí tuệ cảm xúc cao cũng có kỹ năng giao tiếp rất tốt, chính vì vậy mà họ rất giỏi làm việc theo nhóm. Họ biết quan tâm và giúp đỡ người khác phát triển để đạt được thành công song song với thành công của chính mình. Họ cũng biết cách tranh luận một cách hiệu quả, thể hiện quan điểm cá nhân nhưng cũng tôn trọng ý kiến của người khác. 

7 thói quen của người giàu trí tuệ cảm xúc

  • Luôn tập trung ở mặt tích cực: Dù vẫn luôn ý thức được về các thông tin tiêu cực, người giàu EI vẫn không dành quá nhiều tâm trí vào chúng. Thay vào đó thì họ tập trung vào mặt tích cực để tìm kiếm ra cách thức giải quyết chúng nhanh chóng nhất.
  • Kết giao với những người biết có lối suy nghĩ tích cực: Người giàu EI không bao giờ dành thời gian của mình để kết giao cũng như lắng nghe những ai có lối suy nghĩ quá bi quan, quá mang tính phàn nàn. Họ ý thức được rằng những người như vậy chỉ khiến họ phí phạm thời gian và công sức, đồng thời làm chùn đi ý chí của bản thân mình. Thay vào đó thì họ có xu hướng tìm đến với những người có tư tưởng lạc quan và thích hợp với mình hơn.
  • Biết giữ giới hạn, biết quả quyết khi cần: Nhiều người lầm tưởng rằng người giàu trí tuệ cảm xúc có tính cách quá cởi mở và thân thiện nên sẽ dễ bị người khác khuất phục. Thế nhưng thực tế thì hoàn toàn ngược lại, họ mới thực sự là những người biết tuân thủ giới hạn và hoàn toàn trở nên quả quyết với bản thân mình trong trường hợp cần thiết. Người giàu EI luôn biết chu đáo, có thái độ lịch sự và mềm mỏng… nhưng đồng thời cũng vô cùng cứng rắn và không hề dễ khuất phục. Vì lẽ này mà họ luôn tránh gây thù oán, còn trong trường hợp nảy ra xung đột thì họ vẫn có thể hành động chừng mực, phù hợp với mọi tình huống.
  • Biết hướng tới tương lai: Vì tập trung tâm trí cho các dự định ở tương lai nên người giàu EI thường không quá quan tâm đến quá khứ. Tâm trạng của họ cũng ít bị ảnh hưởng bởi các vấn đề hay thất bại đã xảy ra trong quá khứ.
  • Luôn biết cách làm cuộc sống hạnh phúc, vui vẻ: Dù có ở nơi công sở hay ở nhà với người thân thì những người có EI cao luôn tìm cách tạo ra sự thoải mái. Họ cũng sẵn sàng làm nhiều thứ để đem lại cảm giác ấy cho mọi người xung quanh.
  • Biết cách sử dụng năng lượng hiệu quả: Năng lượng của người giàu trí tuệ cảm xúc luôn được sử dụng một cách thông minh, dành cho những mục đích tốt.
  • Không ngừng học hỏi để hướng đến sự độc lập: Người giàu trí tuệ cảm xúc luôn tâm niệm cuộc đời là một trường học mãi mãi. Họ luôn tìm cơ hội để trau dồi bản thân từ môi trường sống, từ bạn bè đồng nghiệp. Người giàu trí tuệ cảm xúc cũng rất chú trọng việc thu thập thông tin, đồng thời luôn tin tưởng ở khả năng thu thập kiến thức của bản thân mình.

Các bước rèn luyện trí tuệ cảm xúc

Theo kỹ sư Chade-Meng Tan – Cựu nhân viên của Google, đồng thời là người sáng lập ra chương trình Tự Khám Phá Bản Thân thì quá trình rèn luyện trí tuệ cảm xúc được gói gọn trong 3 bước:

  • Bước 1 – Rèn khả năng tự chú ý: Vì sự chú ý chính là nền tảng của cảm xúc và khả năng nhận thức. Việc rèn luyện khả năng chú ý sẽ giúp ta có được tâm thế sáng suốt.
  • Bước 2 – Tự nhận thức và tự chủ: Sau khi đã rèn luyện được khả năng chú ý nhạy bén thì bạn hãy dùng nó để quan sát bản thân theo góc nhìn của người khác. Một khi đã làm được điều này thì bạn sẽ có được sự tự nhận thức, từ đó tự chủ hơn.
  • Bước 3 – Tạo thói quen tích cực trong quan hệ xã hội: Rèn luyện lòng yêu thương và tử tế thành một thói quen để có thể đặt mình vào vị trí của người khác. Sự tử tế cùng các thói quen tích cực khác sẽ giúp bạn có được nhiều mối quan hệ xã hội bền vững.

Trên đây là một số điều cần lưu ý về trí tuệ cảm xúc. Mong rằng bạn sẽ hiểu rõ hơn  về loại “trí tuệ” đặc biệt này, từ đó biết cách rèn luyện bản thân mình, trở nên thành công và tốt đẹp hơn trong mắt những người xung quanh.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

X